Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)

तेषां महास्त्राणि महारथाना- मसहाकर्मा विनिहत्य कार्ष्णि: | बभौ महामन्त्रहुतार्चिमाली सदोगत: सन्‌ भगवानिवाग्नि:

teṣāṁ mahāstrāṇi mahārathānām asahakarmā vinihatya kārṣṇiḥ | babhau mahāmantrahutārcimālī sadogataḥ san bhagavān ivāgniḥ ||

Sinabi ni Sañjaya: Si Kārṣṇi—na ang tapang ay di-matiis ng iba—ay winasak ang mga dakilang sandatang makalangit ng mga mandirigmang-karwahe. Matapos gawin iyon, siya’y nagningning na parang pinagpalang Diyos-Apoy, napapalamutian ng mga liyab na pinasiklab ng mga handog na inialay sa ritwal na may dakilang mga mantra.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
महास्त्राणिgreat weapons/missiles
महास्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootमहास्त्र (महत् + अस्त्र)
Formneuter, accusative, plural
महारथानाम्of the great chariot-warriors
महारथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहारथ
Formmasculine, genitive, plural
असहunbearable
असह:
Karta
TypeAdjective
Rootअसह
Formmasculine, nominative, singular
कर्माin deeds; doer (one whose actions are ...)
कर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formmasculine, nominative, singular
विनिहत्यhaving destroyed/slain
विनिहत्य:
Karana
TypeVerb
Rootवि-नि-हन्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage), non-finite
कार्ष्णिःKārṣṇi (a Vrishni hero; here the subject)
कार्ष्णिः:
Karta
TypeNoun
Rootकार्ष्णि
Formmasculine, nominative, singular
बभौshone; appeared splendid
बभौ:
Karta
TypeVerb
Rootभा
Formperfect (liṭ), 3rd, singular, parasmaipada
महामन्त्रwith great mantras
महामन्त्र:
Karana
TypeNoun
Rootमहामन्त्र (महत् + मन्त्र)
Formmasculine, instrumental (as first member in compound), plural (sense)
हुतoffered (as oblation)
हुत:
Karma
TypeVerb
Rootहु
Formक्त (past passive participle), neuter, nominative, singular
अर्चिflame; radiance
अर्चि:
Karta
TypeNoun
Rootअर्चिस्
Formneuter, nominative (as first member in compound), singular
मालीgarlanded; having a garland (of flames)
माली:
Karta
TypeAdjective
Rootमालिन्
Formmasculine, nominative, singular
महामन्त्रहुतार्चिमालीone whose flame-garland is fed by oblations with great mantras
महामन्त्रहुतार्चिमाली:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामन्त्र-हुत-अर्चि-मालिन्
Formmasculine, nominative, singular
सदोगतःhaving gone to the sacrificial hall
सदोगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसदस् + गत
Formmasculine, nominative, singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
भगवान्the blessed lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
Formmasculine, nominative, singular
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्निःAgni; fire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kārṣṇi (Sātyaki)
M
mahārathas (Kaurava great chariot-warriors)
M
mahāstras (celestial weapons)
A
Agni (Fire-god)
Y
yajña (sacrificial rite implied by mantra and oblation imagery)

Educational Q&A

The verse frames martial power within a moral-ritual metaphor: when force is disciplined and directed toward a righteous end, it is likened to sacrificial fire—bright, controlled, and purpose-driven—rather than chaotic destruction.

Sañjaya describes Kārṣṇi (Sātyaki) overpowering Kaurava elite warriors by neutralizing their formidable astras; his brilliance and momentum on the battlefield are compared to Agni blazing after receiving oblations with great mantras.