Shloka 130
अर्जुनके बाणसमूहोंसे उस नदीका प्राकट्य हुआ था। वह चर्बी, मज्जा तथा रक्त बहानेके कारण बड़ी भयंकर जान पड़ती थी। इस प्रकार कौरवसेनाके प्रधान-प्रधान वीर अर्जुनके द्वारा मारे गये। यह देखकर चेदि, पांचाल, करूष और मत्स्यदेशके क्षत्रिय तथा कुन्तीके पुत्र--ये सभी नरवीर विजय पानेसे निर्भय हो कौरवयोद्धाओंको भयभीत करते हुए एक साथ सिंहनाद करने लगे ।। हतप्रवीराणि बलानि दृष्टवा किरीटिना शत्रुभयावहेन । वित्रास्य सेनां ध्वजिनीपतीनां सिंहो मृगाणामिव यूथसड्घान्
hatapravīrāṇi balāni dṛṣṭvā kirīṭinā śatrubhayāvahena | vitrāsya senāṁ dhvajinīpatīnāṁ siṁho mṛgāṇām iva yūthasaṅghān ||
Sinabi ni Sañjaya: Sa mga pangkat ng palaso ni Arjuna ay lumitaw ang “ilog” na yaon—kakila-kilabot sa pag-agos ng taba, utak-buto, at dugo. Sa gayon, ang mga pangunahing bayani ng hukbong Kaurava ay napatay ni Arjuna. Nang makita ito, ang mga kṣatriya ng Cedi, Pāñcāla, Karūṣa, at Matsya, kasama ang mga anak ni Kuntī—wala nang takot dahil sa pag-asa sa tagumpay—ay nagpasindak sa mga mandirigmang Kaurava at sabay-sabay na umalingawngaw sa isang sigaw na parang leon. Nang makita ang mga puwersang nawalan ng kanilang mga pangunahing bayani, na pinaslang ng koronadong Arjuna na tagapagdala ng sindak sa kaaway, kanilang pinangamba ang mga pinuno at mga hanay ng Kaurava, gaya ng leon na nagpapangalat sa mga kawan ng usa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of key leaders can collapse an army’s confidence and embolden the opposing side. Ethically, it points to the grave human cost of war: victory is intertwined with fear, loss, and the destabilization that follows the killing of ‘foremost heroes,’ reminding readers that martial success carries heavy moral and social consequences.
After Arjuna has slain prominent Kaurava warriors, the Kaurava forces appear leaderless and shaken. Seeing this, the allied fighters—Cedi, Pāñcāla, Karūṣa, Matsya, and the sons of Kuntī—become confident of victory and roar together like lions, terrifying the Kaurava commanders and their troops.