Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
नीलात् परतरं श्रैतं श्वेताद्धैरण्यकं परम् | वर्षमैरावतं राजन् नानाजनपदावृतम्
nīlāt parataraṃ śvaitaṃ śvetād dhairaṇyakaṃ param | varṣam airāvataṃ rājan nānājanapadāvṛtam ||
Wika ni Sañjaya: “Sa ibayo ng Nīla ay ang Śvaita; sa ibayo ng Śveta ay ang lupain na tinatawag na Hairaṇyaka. At pagkatapos, O Hari, dumarating ang lupaing tinatawag na Airāvata, na natatakpan ng sari-saring mga lalawigan at pamayanan.” Sa salaysay na kosmograpiko, iginuguhit ni Sañjaya ang magkakasunod na kahariang hilaga, na binibigyang-diin ang maayos na lawak ng daigdig at ang pagkakaiba-iba ng mga tao rito.
संजय उवाच
The verse conveys an ordered vision of the world: regions are described in sequence, and the king is reminded that the earth is vast and populated by diverse communities (janapadas). It implicitly supports the idea that righteous rule must account for the breadth and variety of peoples under a sovereign’s moral horizon.
Sañjaya is describing successive northern regions (varṣas) beyond one another—Śvaita beyond Nīla, Hairaṇyaka beyond Śveta, and then Airāvata—characterizing Airāvata as filled with many provinces and settlements.