Shloka 32
Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
Devanagari script
जम्बूखण्डस्तु तत्रैव सुमहान् नन्दनोपम: । आयुर्दश सहस््राणि वर्षाणां तत्र भारत,राजन! मेरुके पश्चिम भागमें केतुमाल द्वीप है, वहीं अत्यन्त विशाल जम्बूखण्ड नामक प्रदेश है, जो नन्दन-वनके समान मनोहर जान पड़ता है। भारत! वहाँके निवासियोंकी आयु दस हजार वर्षोकी होती है
Translation
Ang Jambūkhaṇḍa ay naroon din—napakalawak at kaaya-aya na parang gubat ng Nandana. O Bhārata, ang buhay ng mga tao roon ay umaabot sa sampung libong taon.
Word by Word
जम्बूखण्डःJambū-khaṇḍa (a region/tract named Jambūkhaṇḍa)
जम्बूखण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootजम्बूखण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवjust/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सुमहान्very great/very large
सुमहान्:
TypeAdjective
Rootसुमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नन्दनोपमःlike Nandana (garden), Nandana-like
नन्दनोपमः:
TypeAdjective
Rootनन्दन-उपम
FormMasculine, Nominative, Singular
आयुःlifespan
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
दशten
दश:
TypeAdjective
Rootदश
FormNeuter, Accusative, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Accusative, Plural
वर्षाणाम्of years
वर्षाणाम्:
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Genitive, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes