Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
खड्गेन शितधारेण संयुगे गजयोधिनाम् | पदातिरेक: संक्रुद्धः शत्रूणां भयवर्धन:
khaḍgena śitadhāreṇa saṁyuge gajayodhinām | padātirekaḥ saṁkruddhaḥ śatrūṇāṁ bhayavardhanaḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Sa siksik ng labanan laban sa mga mandirigmang-elepante, isang nagngangalit na kawal na naglalakad, may hawak na matalim na tabak na tila labaha, ay naging pinagmumulan ng lumalaking sindak sa kaaway. Ipinapakita ng taludtod na sa digmaan, ang paninindigan at husay ay makapagpapabigat sa isang taong nasa paa lamang, kahit laban sa mga puwersang wari’y higit na malakas.
संजय उवाच
The verse underscores a martial-ethical insight: courage, disciplined skill, and fierce resolve can shift the balance of fear and morale in battle, so apparent disadvantages (being on foot against elephant troops) do not determine outcomes by themselves.
Sañjaya describes a battlefield moment in which a single enraged infantryman, armed with a very sharp sword, confronts elephant-mounted fighters and becomes a cause of fear among the opposing side.