Shloka 30
अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
एवमेते महाराज प्रह्ृष्टा: कुरुपाण्डवा: । पुनर्युद्धाय संजग्मुस्तापयाना: परस्परम्,महाराज! इस प्रकार ये हर्षमें भरे हुए कौरव-पाण्डव एक-दूसरेको संताप देते हुए पुनः युद्धके लिये रणक्षेत्रमें जा पहुँचे
evam ete mahārāja prahṛṣṭāḥ kuru-pāṇḍavāḥ | punar yuddhāya saṃjagmus tāpayānāḥ parasparam ||
Sinabi ni Sañjaya: “Kaya nga, O Hari, ang mga Kuru at ang mga Pāṇḍava—punô ng galak at nag-aalab—ay muling nagtungo sa digmaan, bawat isa’y nagdudulot ng pighati sa kabila.” Ipinapakita ng taludtod ang malungkot na pag-igting ng digmaan: kapag natatabunan ang dharma ng tunggalian, maging ang tuwa at pananabik ay nagiging gatong ng pananakit sa isa’t isa.
(संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how exhilaration in conflict can mask the moral cost of violence: when rivalry dominates, even ‘joy’ becomes complicit in adharma through mutual torment.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that both armies—the Kurus and the Pāṇḍavas—reassembled and moved back into combat, resuming the battle while inflicting suffering on each other.