Shloka 246
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
आश्षिप्त: स्यन्दनाद् वीर: ससारथिरजिद्ागै: । भीष्मके बाणोंसे पहिये टूट गये
āśṣiptaḥ syandanād vīraḥ sa-sārathir ajid-āgaiḥ | bhīṣmake bāṇaiḥ pahiyē tūṭ gaye, yūā kaṭ gayā aura ekamātra bacā huā rathakā ghoṛā bhī mārā gayā | usa daśā meṃ ratha para baiṭhā huā sārathi-sahita vīra rathī bhī unke bāṇoṃ se āhata hokara svarga sidhārā ||
Wika ni Sañjaya: Tinamaan ng di-mapipigil na mga palaso ng kaaway, ang bayaning mandirigma—kasama ang kanyang sarathi—ay napabagsak mula sa kanyang karwahe at nalupig. Sa ilalim ng mga palaso ni Bhīṣma, nabasag ang mga gulong, naputol ang pamatok, at maging ang nag-iisang natitirang kabayo ay napatay. Sa gayong kawalang-magawa, ang matapang na mandirigmang-karwahe, nakaupo sa karwahe kasama ang kanyang tagapagmaneho, nasugatan ng mga palasong iyon at pumanaw patungong langit—larawan ng madilim na di-maiiwasan ng digmaan at ng mahal na kapalaran ng sinumang humaharang sa landas ng isang mas makapangyarihang mandirigmang may panatang di-matitinag.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the harsh moral reality of dharma-yuddha: valor and duty may culminate in death, and the warrior’s ‘svarga-gamana’ reflects the traditional ideal that one who falls facing the enemy attains a higher state—yet the narration also highlights the immense human cost of war.
Sañjaya describes a warrior being overwhelmed by Bhīṣma’s arrows: the chariot is disabled (wheels shattered, yoke cut), the last horse is killed, and the warrior—still on the chariot with his charioteer—falls mortally wounded and dies, said to have departed to heaven.