गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
सरथा रथिनश्चापि विमृद्नन्त: समन्ततः । मतवाले हाथी उन घोड़ोंके पीछे पड़े थे, जिनके सवार मारे गये थे। इसी प्रकार रथोंसहित रथी चारों ओर भूतलपर पड़ी हुई लाशोंको रौंदते हुए विचरण करते थे ।।
sa-rathā rathinaś cāpi vimṛdnantaḥ samantataḥ | syandanād apatat kaścin nihato 'nyena sāyakaiḥ | jighāṃsantaṃ yudhāṃ śreṣṭha tadā 'sīt tumulaṃ mahat ||
Wika ni Sañjaya: “Sa lahat ng dako, ang mga mandirigmang nasa karwahe, kasama ang kanilang mga karwahe, ay dumadaganan at dinudurog ang anumang nasa daraanan. Mula sa isang karwahe ay may isang mandirigmang bumagsak, tinamaan at napatay ng mga palaso ng iba. Nang sumiksik ang mga pangunahing bayani na may layong pumatay, ang labanan noon ay lumaki sa isang napakalawak at magulong dagundong.”
संजय उवाच
The verse underscores the moral weight and inevitability of consequences in war: once warriors become intent on killing, the battlefield turns into indiscriminate chaos where bodies are trampled and lives fall suddenly—highlighting the grave cost that accompanies kṣatriya conflict.
Sañjaya reports to the king that chariot-warriors are surging on all sides, crushing through the field; one fighter is seen falling from his chariot after being struck by another’s arrows, and the fighting intensifies into a great, tumultuous clash.