Shloka 44
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
निष्कूजा: समपद्यन्त दृढसत्त्वा महाबला: । धैर्यको दृढ़तापूर्वक धारण किये रहनेवाले दूसरे महाबली वीर बाणोंके आघातसे पीड़ित हो क्लेश सहन करते हुए भी मौन ही रहते थे--अपनी वेदना प्रकाशित नहीं करते थे ।।
sañjaya uvāca | niṣkūjāḥ samapadyanta dṛḍhasattvā mahābalāḥ | anye ca virathāḥ śūrā ratham anyasya saṃyuge mahārāja |
Sinabi ni Sañjaya: Ang mga makapangyarihang mandirigmang matatag ang loob ay nagtiis ng mga hampas nang tahimik; kahit tamaan ng mga palaso, hindi sila umiyak ni naglantad ng sakit. Ang iba pa—mga bayani na nabasag ang kanilang mga karwaheng pandigma—ay bumagsak sa lupa sa gitna ng labanan at humihingi ng ibang karwahe; ngunit bago pa sila masagip, nadurog sila sa ilalim ng mga paa ng malalaking elepante. Ang kanilang mga katawang naliligo sa dugo, namamaga at punit, ay wari’y mga palāśa na namumulaklak—isang larawang maganda ngunit nakapangingilabot sa gitna ng digmaan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights endurance and restraint under suffering as a warriorly virtue, while simultaneously exposing the brutal, indiscriminate destruction of war—suggesting that even dutiful courage (kṣatriya-dharma) unfolds within a tragic moral landscape.
Sañjaya describes the battlefield: some powerful fighters bear arrow-wounds without crying out, while others whose chariots are destroyed fall and seek another chariot but are trampled by elephants; their bloodied bodies are compared to palāśa blossoms.