Previous Verse
Next Verse

Shloka 333

Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)

विकर्षन्तो दिश: सर्वा: सम्पेतु: सर्वशब्दगा: । प्रत्येक शब्दकी ओर गमन करनेवाले कितने ही हाथी घोड़ोंसहित रथोंकी अपनी सूँड्रोंसे खींचकर उन्हें लिये-दिये सम्पूर्ण दिशाओंमें दौड़ रहे थे

vikarṣanto diśaḥ sarvāḥ sampetuḥ sarvaśabdagāḥ | pratyekaśabdakī ora gamana karanevāle kitane hī hastī ghoṛoṃsahitā rathōṃkī apanī sūṇḍroṃse khīṃcakara unheṃ liye-diye sampūrṇa diśāoṃmeṃ dauṛa rahe the

Isinalaysay ni Sañjaya na ang ugong at kaguluhan ng labanan ay kumalat sa lahat ng dako. Nahihila sa bawat hiwalay na sigaw at kalansing, maraming elepante—kasama ang mga kabayo—ang sumunggab sa mga karwahe gamit ang kanilang nguso, hinihila at binubuhat ang mga iyon, at saka nagwawala sa pagtakbo sa buong larangan. Ipinahihiwatig ng tagpong ito ang kaguluhang moral ng digmaan: kapag pinakawalan na ang karahasan, maging ang disiplinadong hukbo ay nahahatak ng ingay, takot, at bugso ng loob, at ang kaayusan ay napapalitan ng walang pinipiling pagwasak.

vikarṣantaḥdragging, pulling
vikarṣantaḥ:
Karta
TypeVerb
Rootvi-√kṛṣ
Formśatṛ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
diśaḥdirections
diśaḥ:
Karma
TypeNoun
Rootdiś
FormFeminine, Accusative, Plural
sarvāḥall
sarvāḥ:
Karma
TypeAdjective
Rootsarva
FormFeminine, Accusative, Plural
sampetuḥrushed together, converged
sampetuḥ:
TypeVerb
Rootsam-√pat
FormLiṭ (perfect), Parasmaipada, 3rd, Plural
sarva-śabda-gāḥgoing amid all sounds / with all kinds of noises
sarva-śabda-gāḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootsarva-śabda-ga
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
directions (diśaḥ)
E
elephants (hastin)
H
horses (aśva)
C
chariots (ratha)

Educational Q&A

The verse underscores how war dissolves control and discernment: forces are driven by the din of conflict, leading to uncontrolled harm. Ethically, it hints at the tragic momentum of violence—once begun, it spreads beyond intention and discipline.

Sanjaya describes the battlefield confusion where elephants, reacting to cries and clashes from different directions, seize and drag chariots (with horses) using their trunks and rush about, intensifying the disorder and destruction.