Adhyaya 45

Verse 1

भीष्मपर्वमें चालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४० ॥। ऑपन--माजल बछ। अकाल २. अपने धर्मका पालन करनेके लिये कष्ट सहन करके जो अन्त:ः:करण और इन्द्रियोंको तपाना है

Sinabi ni Arjuna: O Krishna, yaong mga taong may pananampalataya ngunit isinasantabi ang mga utos ng śāstra at sumasamba at nagsasagawa ng yajña—ano ang kanilang kalagayan? Nasa sattva ba ito, o nasa rajas, o nasa tamas?

Verse 2

श्रीभगवानुवाच त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा) | सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु

Wika ng Panginoon: “Ang pananampalataya (śraddhā) ng mga nilalang na may katawan ay likás na sumisibol mula sa kanilang sariling kalikasan, at may tatlong uri: sāttvika, rājasa, at tāmasa. Pakinggan mo ito mula sa Akin.”

Verse 3

सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत | श्रद्धामयो<यं पुरुषो यो यच्छुद्ध: स एव सः

O Bhārata, ang pananampalataya ng bawat isa ay umaayon sa sariling likás na pagkatao. Ang tao ay tunay na hinubog ng pananampalataya; kung ano ang kanyang paniniwala, iyon din ang kanyang nagiging pagkatao.

Verse 4

हे भारत! सभी मनुष्योंकी श्रद्धा उनके अन्तःकरणके अनुरूप होती है। यह पुरुष श्रद्धामय है, इसलिये जो पुरुष जैसी श्रद्धावाला है, वह स्वयं भी वही हैः ३ ।।

O Bhārata, ang pananampalataya ng lahat ng tao ay umaayon sa kanilang kaloob-looban. Ang tao ay “binubuo ng pananampalataya”; kaya kung ano ang kanyang pananampalataya, iyon din ang kanyang pagkatao. Kaya ipinaliwanag ng Panginoon ang palatandaan: ang sāttvika ay sumasamba sa mga deva; ang rājasa ay lumalapit sa mga yakṣa at rākṣasa; at ang tāmasa ay sumasamba sa mga prêta at sa mga pangkat ng multo.

Verse 5

अशान्‍्त्रविदितं घोर तप्यन्ते ये तपो जना: । दम्भाहंकारसंयुक्ता: कामरागबलान्विता:

Yaong nagsasagawa ng mabagsik na pag-aayuno at pagpapahirap sa sarili na hindi pinahihintulutan ng śāstra—mga taong nakatuon sa gayong penitensiya—ay pinahihirapan ang kanilang sarili, kalakip ang pagpapaimbabaw at pagkamakasarili, at itinutulak ng pagnanasa, pagkakapit, at pagmamataas sa sariling lakas.

Verse 6

कर्षयन्त: शरीरस्थं भूतग्राममचेतस:7 । मां चैवान्त:शरीरस्थं तान्‌ विद्धयासुरनिश्चयान्‌

Ang mga walang-malay na yaon ay pinahihirapan ang kalipunan ng mga sangkap ng buhay na nananahan sa katawan, at sinasaktan din Ako—ang Sariling Naninirahan sa loob. Kilalanin silang may pasyang asura (makademonyo).

Verse 7

सम्बन्ध--त्रिविध स्वाभाविक श्रद्धावालोंके तथा घोर तप करनेवाले लोगोके लक्षण बतलाकर अब भगवान्‌ यात्विकका ग्रहण और राजस-तामसका त्याग करानेके उद्देश्यसे यात्तिक-राजस-तामस आहार

Sinabi ni Arjuna: “Maging ang pagkain na kinagigiliwan ng lahat ay may tatlong uri, ayon sa likas na pagkatao ng bawat isa. Gayundin, ang paghahandog (yajña), ang pag-aayuno at pagdidisiplina ng sarili (tapas), at ang pagkakawanggawa (dāna) ay tig-tatatlo rin. Pakinggan mo mula sa akin ngayon ang mga pagkakaibang ito.”

Verse 8

आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धना: । रस्या:5 स्निग्धा:: स्थिरा5 ह॒द्या“ं आहारा:5 सात्त्विकप्रिया:

Sinabi ni Arjuna: “Ang mga pagkaing nagpapahaba ng buhay, nagpapalinaw ng isip, nagpapalakas, nagpapalusog, nagdudulot ng ligaya at panloob na kapanatagan—yaong malasa at masustansiya, may banayad na katas at taba, nakabubusog at nakatataguyod, at likás na kaaya-aya sa puso—ay minamahal ng mga nakatatag sa sattva.”

Verse 9

कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिन: । आहारा राजसस्येष्टा द:ः:खशोकामयप्रदा:

Sinabi ni Arjuna: “Ang mga pagkaing mapait, maasim, maalat, labis na mainit, masyadong maanghang, tuyo, at nakapapaso—ay kinahihiligan ng taong pinaghaharian ng rajas; nagbubunga ang mga ito ng pagdurusa, dalamhati, at karamdaman.”

Verse 10

कड़वे, खट्टे, लवणयुक्त, बहुत गरम, तीखे, रूखे, दाह-कारक और दुःख, चिन्ता तथा रोगोंको उत्पन्न करनेवाले आहार अर्थात्‌ भोजन करनेके पदार्थ* राजस पुरुषको प्रिय होते हैं ।।

Sinabi ni Arjuna: “Ang pagkaing panis, walang lasa, mabaho, inihimpil magdamag, gayundin ang tira-tira at marumi—ang gayong pagkain ay minamahal ng taong pinaghaharian ng tamas.”

Verse 11

अफलाकाडुक्षिभियज्ञो 3 विधिदृष्टो य इज्यते । यष्टव्यमेवेति मन: समाधाय स सात््विक:३

Sinabi ni Arjuna: “Ang paghahandog na isinasagawa ng mga hindi naghahangad ng gantimpala, alinsunod sa itinakdang tuntunin, at may isip na matatag na ‘dapat itong gawin’ sapagkat nararapat—ang gayong paghahandog ay nasa kalikasan ng sattva.”

Verse 12

जो शास्त्रविधिसे नियत, यज्ञ करना ही कर्तव्य है--इस प्रकार मनको समाधान करके, फल न चाहनेवाले पुरुषोंद्वारा किया जाता है, वह सात्तविक है ।।

O pinakamainam sa angkan ng Bharata! Ang handog na isinasagawa na nakatuon sa gantimpala—at maging para sa pagpapakitang-tao at pagpapakilala sa sarili—alamin mong ang handog na iyon ay rājasa (makapagnanasa). Sa diwang etikal, panlabas itong tila maka-dharma, ngunit sa loob ay inuudyukan ng pagnanasa sa bunga at sa pagkilala ng lipunan, kaya’t salat sa kadalisayan ng walang-sariling tungkulin.

Verse 13

विधिहीनमसृष्टान्नं5 मन्त्रहीनमदक्षिणम्‌ः | श्रद्धाविरहितं यज्ञ तामसं परिचक्षते

Ang handog na isinasagawa nang walang itinakdang tuntunin, walang wastong pamamahagi ng pagkain, walang mga mantra, walang dakṣiṇā (kabayaran sa mga pari), at walang pananampalataya—ay ipinahahayag na tāmasika (madilim, naliligaw) na handog. Sa diwang etikal, ito’y panlabas na ritwal lamang na salat sa paggalang, pananagutan, at layuning itaguyod ang dharma.

Verse 14

सम्बन्ध-- इस प्रकार तीन तरहके यज्ञोंके लक्षण बतलाकर

Ang mapitagang pagsamba sa banal, sa mga “dalawang-beses na isinilang” (mga pantas na Brahmin), sa guro, at sa marurunong; kalinisan at katapatan; pagpipigil sa sarili sa brahmacarya at ang ahiṃsā (di-karahasan)—ito ang ipinahahayag na austeridad ng katawan. Sa diwang etikal, ang disiplina ng katawan ay hindi lamang pagtitiis, kundi isang hinubog na paraan ng pamumuhay na gumagalang sa sagradong kaayusan, sa pagkatuto, at sa mahabaging pagpipigil.

Verse 15

अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्‌ ।४ स्वाध्याया भ्यसनं चैव वाड्मयं तप उच्यते

Ang pananalitang hindi nanggugulo sa iba—totoo, kaaya-aya, at kapaki-pakinabang—at ang matiyagang pagsasanay ng svādhyāya (sariling pag-aaral): ito ang ipinahahayag na austeridad ng pananalita.

Verse 16

इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके श्रीमद्भगवद्‌्गीतापवके अन्तर्गत ब्रह्मविद्या एवं योगशासत्ररूप श्रीमद्भगवद्‌्गीतोपनिषद

Ang austeridad ng pananalita ay yaong mga salitang hindi nanggugulo sa iba, totoo, kaaya-aya at kapaki-pakinabang; at ang masigasig na pagbigkas at pag-aaral ng mga banal na kasulatan. Ang austeridad ng isip naman ay ang kapanatagan ng loob, kahinahunan, panloob na katahimikan, pagpipigil sa sarili, at masusing paglilinis ng mga hilig sa kalooban. Sa etikal na diwa ng aral sa gitna ng digmaan, itinatakda ng mga disiplinang ito na ang lakas ay hindi kalupitan, kundi ang pagkamay-ari sa salita at isip na nakaayon sa katotohanan at kabutihang panlahat.

Verse 17

श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्‌ त्रिविध॑ नरैः । अफलाकाडूक्षिभियक्ति:*5 सात्त्विकं परिचक्षते

Ang pag-aayuno at pagdidisiplina (tapas) na isinasagawa nang may pinakamataas na pananampalataya—na tinutupad sa tatlong anyo ng mga taong may pagpipigil at walang pagnanasa sa bunga—ay ipinahahayag na sāttvika. Sa aral ng asal, itinuturo nito na ang pagpipigil-sa-sarili ay nagiging nakalilinis kapag nakaugat sa tapat na paniniwala at hindi sa paghahangad ng gantimpala.

Verse 18

१७ ।। सम्बन्ध-- अब राजय तपके लक्षण बतलाये जाते हैं-- सत्कारमानपूजार्थ तपो दम्भेनः चैव यत्‌ । क्रियते तदिह प्रोक्ते राजसं चलमपश्चुवम्‌र

Sinabi ni Arjuna: Ang tapas na ginagawa upang magtamo ng parangal, dangal, at pagsamba—na may pagkukunwari—ay ipinahahayag dito na rājasa. Ang ganitong pagsasanay ay hindi matatag at panandalian ang bunga. Sa aral ng asal, nagbababala ito na nawawala ang kapangyarihang makapaglinis ng disiplina espirituwal kapag pinapatakbo ng pagkamakasarili at pagpapakitang-tao, sa halip na katapatan at panloob na pagpipigil.

Verse 19

सम्बन्ध-- अब तामस तपके लक्षण बतलाते हैं. जो कि सर्वथा त्याज्य हैं-- मूठढग्राहेणात्मनोरं यत्‌ पीडया क्रियते तप: । परस्योत्सादनार्थ वा तत्‌ तामसमुदाह्तम्‌

Sinabi ni Arjuna: Ang tapas na ginagawa sa hangal na katigasan ng ulo—sa pagpapahirap sa sariling katawan—o yaong isinasagawa upang manakit o magwasak ng iba, ay ipinahahayag na tapas sa anyo ng kadiliman (tāmasika).

Verse 20

१९ || सम्बन्ध-- तीन प्रकारके तपोंका लक्षण करके अब दानके तीन प्रकारके लक्षण कहते हैं-- दातव्यमिति यद्‌ दानं दीयते5नुपकारिणे । देशे काले च पात्रे च तद्‌ दानं सात्त्विकं स्मृतम्‌

Sinabi ni Arjuna: Ang kaloob na ibinibigay sa paniniwalang “nararapat itong ibigay,” sa taong walang maibabalik na kapalit, at inihahandog sa wastong lugar at panahon sa karapat-dapat na tatanggap—ang ganitong pagbibigay ay inaalala bilang sāttvika.

Verse 21

यत्तु प्रत्युपकारार्थ फलमुद्दिश्य वा पुन: । दीयते च परिक्लिष्टं तद्‌ दानं राजसं स्मृतम्‌

Ngunit ang kaloob na ibinibigay nang may bigat sa loob o pag-aatubili, maging upang makakuha ng kapalit o nakatuon ang isip sa gantimpala, ay inaalala bilang rājasa na pagbibigay.

Verse 22

अदेशकाले यद्‌ दानमपात्रेभ्यश्व दीयते । असत्कृतमवज्ञातं तत्‌ तामसमुदाह्ृतम्‌,जो दान बिना सत्कारके” अथवा तिरस्कारपूर्वक* अयोग्य देश-कालमें* और कुपात्रके* प्रति दिया जाता है, वह दान तामस कहा गया है

Sinabi ni Arjuna: Ang handog na ibinibigay sa di-angkop na lugar at panahon, at sa mga hindi karapat-dapat tumanggap—ibinibigay nang walang paggalang at may paghamak—ay ipinahahayag na tamasiko (tāmasika).

Verse 23

सम्बन्ध-- अब सात्विक यज्ञ दान और तप उपादेय क्‍यों हैं: भगवान्‌से उनका क्या सम्बन्ध है तथा उन सात्विक यज्ञ

“Tat”, “Sat”—ganyan ang tatluhang pagtukoy sa Brahman na inaalala. Mula sa mismong Brahman na iyon, sa pasimula ng paglikha, itinakda ang mga Brāhmaṇa, ang mga Veda, at ang mga ritwal ng paghahandog (yajña).

Verse 24

सम्बन्ध-- परमेश्वरके उपर्युक्त उ०

Kaya nga, sa pagbigkas ng “Om” sa pasimula, ang mga gawa ng paghahandog, pagkakawanggawa, at pag-aayuno/pagtitika—na isinasagawa ayon sa tuntunin ng kasulatan—ay patuloy na pinasisimulan ng mga nagsasalita tungkol sa (at namumuhay ayon sa) Brahman.

Verse 25

२४ ।। तदित्यनभिसंधाय फलं यज्ञतप:क्रिया: । दानक्रियाश्व विविधा: क्रियन्ते मोक्षकाड्क्षिभि:

Nang hindi naghahangad ng anumang pansariling gantimpala, ang mga naghahanap ng moksha ay nagsasagawa ng paghahandog at pagtitika, at gumagawa rin ng iba’t ibang uri ng kawanggawa—ginagawa ito sa diwa ng “tat,” bilang pag-aalay sa Kataas-taasang Katotohanan at hindi bilang paraan upang magkamal ng bunga.

Verse 26

सद्धभावे साधुभावे च सदित्येतत्‌ प्रयुज्यते । प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्द: पार्थ युज्यते

Ang salitang “sat” ay ginagamit upang tukuyin ang tunay na pag-iral at marangal na pagkatao; at gayundin, O Partha, ang “sat” ay iniuukol din sa mga gawaing kapuri-puri.

Verse 27

यज्ञे तपसि दाने च स्थिति: सदिति चोच्यते । कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते

Sa paghahandog, sa pag-aayuno at pagdidisiplina (tapas), at sa pagbibigay, ang matatag na paninindigan ay tinatawag ding “sat” (ang mabuti/ang tunay). Gayundin, anumang gawa na isinasagawa alang-alang sa Kanya (sa Kataas-taasan) ay tunay na tinatawag na “sat.”

Verse 28

सम्बन्ध-- इस प्रकार श्रद्धापूर्वक किये हुए शास्त्र-विह्चित यज्ञ

O Pārtha (Arjuna)! Anumang inihandog sa paghahandog, ibinigay bilang kawanggawa, o isinagawa bilang pagdidisiplina (tapas)—maging anumang mabuting gawa—kapag ginawa nang walang pananampalataya ay tinatawag na “asat,” di-tunay at walang bunga. Wala itong pakinabang dito sa buhay na ito, ni pagkamatay man.

Verse 40

भीष्मपर्वणि तु चत्वारिंशो 5ध्याय:

Sa Bhīṣma Parva, ito ang ikaapatnapung kabanata (adhyāya).