Previous Verse
Next Verse

Shloka 110

पाण्डवा: सूंजयाश्रैव सिंहनादं प्रचक्रिरे उस समय उन हंसोंसे ऐसा कहकर वे बाण-शय्यापर पूर्ववत्‌ सोये रहे। इस प्रकार कुरुकुलशिरोमणि महापराक्रमी भीष्मके गिर जानेपर पाण्डव और सूंजय हर्षसे सिंहनाद करने लगे ।।

pāṇḍavāḥ sūñjayāś caiva siṃhanādaṃ pracakrire | tasmin hate mahāsattve bharatānāṃ pitāmahe ||

Wika ni Sañjaya: Ang mga Pāṇḍava, kasama ang mga Sṛñjaya, ay nagpalagitik ng sigaw na tila ungol ng leon sa galak. Nang ang dakilang lolo ng angkang Bharata—si Bhīṣma na may dakilang diwa—ay mapabagsak, ipinahayag nila nang malakas ang tagumpay, hudyat ng mapagpasiyang pagliko sa moral at estratehikong anyo ng labanan.

पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
सञ्जयाःthe Sanjayas (a group/people named Sanjaya)
सञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सिंहनादम्a lion-roar (war-cry)
सिंहनादम्:
Karma
TypeNoun
Rootसिंहनाद
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रचक्रिरेthey made/uttered
प्रचक्रिरे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
तस्मिन्in/when that (one/event)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
हतेwhen (he) was slain/fallen
हते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootहन्
FormPast passive participle (kta), Masculine/Neuter, Locative, Singular
महासत्त्वेin the great hero / great-souled one
महासत्त्वे:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootमहासत्त्व
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
भरतानाम्of the Bharatas
भरतानाम्:
TypeNoun
Rootभरत
FormMasculine, Genitive, Plural
पितामहेin/when the grandsire (Bhishma)
पितामहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
पाण्डव (Pāṇḍavas)
सृञ्जय (Sṛñjayas)
भरत (Bharatas)
पितामह/भीष्म (Grandsire Bhīṣma)
सिंहनाद (lion-roar battle-cry)

Educational Q&A

The verse highlights the complex ethics of war: even a righteous side may exult at a strategic victory, yet the fallen is a revered elder (pitāmaha). It underscores how dharma in battle involves duty and necessity, but also demands awareness of the human cost and reverence due to greatness, even in an opponent.

Sañjaya reports that after Bhīṣma—the grandsire of the Bharata line and the Kaurava commander—has been brought down, the Pāṇḍavas and their Sṛñjaya allies raise a triumphant lion-roar, signaling a major shift in the Kurukṣetra war.