Shloka 41
विद्रवद्धिश्व बहुधा बलै राज्ञां समन््ततः । किरीटधारी अर्जुनके बाणोंसे पीड़ित हो रथी अपने ध्वजोंके साथ ही पृथ्वीपर गिर पड़े
vidravaddhiśva bahudhā balai rājñāṁ samantataḥ | kirīṭadhārī arjunakasya bāṇaiḥ pīḍitā rathinaḥ sva-dhvajaiḥ sahaiva pṛthivīṁ nipetuḥ, aśvārūḍhā aśvaiḥ sahaiva dharāśāyino 'bhavan, gaja-sahitā gajārūḍhā api vyadhvaṁsan | arjunasya bhujābhyāṁ cyutaiḥ śaraiś ca, aneka-bhāgeṣu vibhaktāḥ sarvato dhāvantyaś ca rājñāṁ senāḥ, tatra pṛthivīṁ vyāpṇuvanti sma ||
Sinabi ni Sañjaya: Nabuwag at nagsitakas sa sari-saring panig ang mga hukbo ng mga hari. Sa tindi ng mga palaso ni Arjuna na may diyadema, ang mga mandirigmang nasa karwahe ay bumagsak sa lupa kasama ang kanilang mga watawat; ang mga kabalyero ay nalugmok kasama ang kanilang mga kabayo; at ang mga sakay ng elepante ay gumuho kasama ang mga elepante. Ang mga palasong pinakawalan mula sa mga bisig ni Arjuna ay nagwasak ng mga katawan at hanay sa maraming bahagi; ang nagkawatak-watak na mga puwersa ng mga hari ay tumakbo sa lahat ng dako, at ang buong lupain doon ay wari’y napuno at natakpan ng pag-urong na talunan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the battlefield reality of kṣatriya-dharma: decisive action and martial excellence can break an opposing force, yet the narrative also makes visible the grave cost—men, animals, and formations shattered—inviting reflection on the weight of violence even when undertaken as duty.
Sanjaya reports that Arjuna’s arrow-volley causes a widespread rout: chariot-fighters fall with their banners, cavalry collapse with their horses, and elephant-corps go down with their mounts, while the kingly armies scatter in all directions, filling the ground with fleeing troops and the aftermath of battle.