Previous Verse
Next Verse

Shloka 226

Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्

Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma

आरुरोह रथं तूर्ण दुर्मुखस्य विशाम्पते । प्रजानाथ! घोड़ोंके मारे जानेपर महारथी चित्रसेन तुरंत ही रथसे कूद पड़े और दुर्मुखके रथपर आरूढ़ हो गये

āruroha rathaṃ tūrṇaṃ durmukhasya viśāmpate |

Sinabi ni Sañjaya: “O panginoon ng bayan! Nang mapatay ang kaniyang mga kabayo, ang dakilang mandirigmang-karwahe na si Citraseṇa ay mabilis na lumundag mula sa sarili niyang karwahe at agad na sumakay sa karwahe ni Durmukha—isang kagyat na hakbang ng katalinuhan sa digmaan, upang mapanatili ang paggalaw at maipagpatuloy ang labanan sa gitna ng kaguluhan ng giyera.”

आरुरोहmounted/ascended
आरुरोह:
Karta
TypeVerb
Rootआ√रुह्
Formलिट् (परस्मैपद), 3, singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
Formmasculine, accusative, singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
दुर्मुखस्यof Durmukha
दुर्मुखस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्मुख
Formmasculine, genitive, singular
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविशाम्पति
Formmasculine, vocative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
C
Citraseṇa
D
Durmukha
C
chariot

Educational Q&A

In the midst of war, presence of mind and swift, practical action are essential to uphold one’s role and responsibility; maintaining readiness and continuity in duty is portrayed as a key martial virtue.

After his horses are killed and his chariot becomes unusable, Citraseṇa immediately jumps down and climbs onto Durmukha’s chariot, ensuring he can continue fighting without delay.