Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam
महाभ्रजालमतुलं मातरिश्वेव संततम् । पाण्डवश्रेष्ठ भीमसेनने अपनी गदाकी चोटसे सारी गजसेनाको उसी प्रकार नष्ट कर दिया, जैसे वायु महान् मेघोंकी सब ओर फैली हुई अनुपम घटाको छिज्न-भिन्न कर देती है
sañjaya uvāca | mahābhrajālam atulaṃ mātariśveva santatam | pāṇḍavaśreṣṭho bhīmasenena svagadayā prahāraiḥ sā gajasenā tathā nāśitā, yathā vāyur mahāmeghānāṃ sarvataḥ prasṛtām anupamāṃ ghaṭāṃ chinnabhinnaṃ karoti |
Sinabi ni Sanjaya: Gaya ng hangin na pumupunit at nagpapangalat sa napakalaki at walang kapantay na kumpol ng ulap na nakalatag sa lahat ng dako, gayon winasak ni Bhimasena—pinakamagaling sa mga Pandava—ang buong hukbong elepante sa mabibigat na hampas ng kanyang pamalo. Ipinahihiwatig ng larawang ito ang di-mapipigil na lakas ng isang mandirigma kapag pinakawalan sa digmaan, at ang mabilis, malawak na pagwasak na sumusunod kapag ang kapangyarihan ay ginamit nang walang pagpipigil.
संजय उवाच
The verse highlights the overwhelming momentum of force in war: once martial power is unleashed, it can sweep through formations as wind tears cloud-masses. Ethically, it points to the grave consequences of battle—strength achieves objectives swiftly, but through widespread destruction—inviting reflection on restraint and responsibility even within kshatriya duty.
Sanjaya describes Bhima’s battlefield feat: with repeated mace-blows he breaks and destroys the enemy’s elephant contingent. The action is framed through a simile—wind dispersing a vast bank of clouds—to convey speed, scale, and inevitability.