Shloka 12
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
अकरोत् स ततः काल॑ शरतल्पगतो मुनि: । अयनं दक्षिण हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे
akarot sa tataḥ kālaṁ śaratālpagato muniḥ | ayanaṁ dakṣiṇaṁ hitvā samprāpte cottarāyaṇe ||
Wika ni Vāsudeva: Pagkaraan nito, ang pantas na nakahimlay sa higaan ng mga palaso ay siya ring pumili ng sandali ng kanyang pagpanaw. Hindi siya lumisan habang ang landas ng araw ay nasa timog (Dakṣiṇāyana); nang matapos lamang ang panahong iyon at dumating ang pag-akyat sa hilaga (Uttarāyaṇa) saka niya tinanggap ang kamatayan—patunay ng disiplinadong paghahari sa panahon at ng matatag na pagtupad sa kanyang panata, kahit sa gitna ng mga bakas ng digmaan.
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined self-governance: even in extreme suffering, one can uphold vows and choose the proper time for one’s final act, aligning personal conduct with a larger moral and cosmic order.
Kṛṣṇa (Vāsudeva) explains that Bhīṣma, lying on the arrow-bed, did not relinquish life during dakṣiṇāyana; he waited until uttarāyaṇa arrived and then deliberately accepted death.