Shloka 16

युद्धसंग्रहः

Kurukṣetra Campaign in Summary

Devanagari script

ततः सम्पूज्यमान: स विवेश भवनं शुभम्‌

Transliteration

tataḥ sampūjyamānaḥ sa viveśa bhavanaṃ śubham

Translation

Pagkaraan, nang siya’y marapat na pinarangalan at magalang na tinanggap, pumasok siya sa mapalad na tahanan—isang larawan ng wastong pagtanggap sa panauhin at ng tungkuling panlipunan na natutupad sa pamamagitan ng paggalang sa karapat-dapat na bisita.

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), अर्थे: 'तस्मात्/तदनन्तरम्'

• सम्पूज्यमानः: being honored/worshipped
• सम्पूज्यमानः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• विवेश: entered
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• भवनम्: house; palace
• भवनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• शुभम्: auspicious; splendid
• शुभम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम् (भवनम् इति विशेषणम्)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• वैशम्पायन (Vaiśampāyana)
• भवन (residence/house)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights dharma expressed as proper honor and hospitality: receiving someone with respect is not merely courtesy but a moral and social obligation that sustains harmony and rightful conduct.

What is happening in the narrative?

A person (referred to simply as 'he') is being honored by others and, after this respectful reception, enters an auspicious dwelling or palace, indicating a formal welcome and acceptance.