Shloka 156
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
देवगन्धर्वा ऊचु: साधक: सर्वरधर्माणामसुराणां विनाशक: । त्वं स्रष्टा सृज्यमाधारं कारणं धर्मवेदवित् ।।
devagandharvā ūcuḥ—sādhakaḥ sarvadharmāṇām asurāṇāṁ vināśakaḥ | tvaṁ sraṣṭā sṛjyam ādhāraṁ kāraṇaṁ dharmavedavit || tvayā yat kriyate deva na jānīmo ’tra māyayā | kevalaṁ tvābhijānīmaḥ śaraṇaṁ parameśvaram || brahmādīnāṁ ca govinda sānnidhyaṁ śaraṇaṁ namaḥ || vaiśampāyana uvāca—iti stute ’mānuṣaiś ca pūjite devakīsute | śakrasadṛśapratīkāśo babhūva sa hi śailarāṭ ||
Nagsalita ang mga diyos at ang mga Gandharva: “Ikaw ang tumutupad sa lahat ng dharma at ang tagapagwasak ng mga Asura. Ikaw ang Lumikha; ikaw ang nilikhang daigdig, at ikaw ang sandigan nito. Ikaw ang sanhi ng lahat, at ang nakaaalam ng Dharma at ng mga Veda. O Panginoon, ang iyong mga gawa sa pamamagitan ng iyong māyā ay hindi namin maunawaan dito; ikaw lamang ang aming nakikilala—ang kataas-taasang kanlungan, ang Kataas-taasang Panginoon. O Govinda, ikaw ang nagkakaloob maging kay Brahmā at sa iba pang mga diyos ng pagkalapit sa iyo at ng pag-aaruga. Pagpupugay sa iyo.” Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa gayong pagpupuri at pagsamba ng mga nilalang na di-tao—mga diyos at Gandharva—sa anak ni Devakī (Kṛṣṇa), ang hari ng mga bundok na Raivataka ay nagningning na wari’y makalangit na tahanan ni Indra.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge): even exalted celestial beings confess the limits of their understanding before the Lord’s māyā and affirm Kṛṣṇa as the creator, the created order, its support, and the ultimate knower of Dharma and the Vedas—hence the supreme refuge.
Devas and Gandharvas offer a hymn of praise to Kṛṣṇa (Devakī’s son). As they worship him, the narrator Vaiśampāyana describes the setting—Mount Raivataka—becoming radiant, appearing like Indra’s heavenly abode, highlighting the divine presence and its transformative splendor.