Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 31
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवं कर्म कृतं चित्र विषयस्थं पृथक् पृथक् । यथा कर्म कृतं लोके तथैतानुपपद्यते
evaṁ karma kṛtaṁ citraṁ viṣaya-sthaṁ pṛthak pṛthak | yathā karma kṛtaṁ loke tathaitān upapadyate ||
Kaya nga, ang mga gawa—na sari-sari ang anyo—ay nagbubunga sa magkakahiwalay at katugmang larangan. Kung paanong hindi makakagalaw sa lupa sa pamamagitan ng pagsakay sa bangka, ni makakagalaw sa tubig sa pamamagitan ng pagsakay sa karwahe, gayon din: ang iba’t ibang gawa ay humahantong sa iba’t ibang hantungan. Sa mundong ito, anuman ang ginawa ng tao, yaon ding uri ng bunga ang dumarating sa kanya.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Actions are domain-specific in their effects: each deed yields a corresponding result, and mismatched means cannot produce the intended end—just as a boat is for water and a chariot for land.
Vayudeva delivers a didactic statement explaining karmic correspondence, using everyday analogies (boat/land, chariot/water) to stress that beings reach different outcomes according to the particular actions they have performed.