Shloka 2
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
Devanagari script
उच्छवामात्रमपि चेद् यो5न्तकाले समो भवेत् । आत्मानमुपसड्ुम्य सो$मृतत्वाय कल्पते,जो मनुष्य अन्तकालमें आत्माका ध्यान करके, साँस लेनेमें जितनी देर लगती है, उतनी देर भी, समभावमें स्थित होता है, वह अमृतत्व (मोक्ष) प्राप्त करनेका अधिकारी हो जाता है
Transliteration
ucchvāmātram api ced yo 'ntakāle samo bhavet | ātmānam upasaṅgamya so 'mṛtatvāya kalpate ||
Translation
Wika ni Vāyu: Kahit sa huling sandali ng buhay, kung ang tao’y makapanatili ng kapantayan ng loob sa tagal ng isang hininga, at ibalik ang isip paloob sa Sarili (Ātman), siya’y nagiging karapat-dapat sa kawalang-kamatayan—moksha, ang paglaya.
Word by Word
उच्छ्वासमात्रम्even (for) only the duration of a breath
उच्छ्वासमात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootउच्छ्वास-मात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्तकालेat the final time (at death)
अन्तकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तकाल
FormMasculine, Locative, Singular
समःequanimous
समः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be; may become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
आत्मानम्the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपसङ्गम्यhaving approached; having resorted to
उपसङ्गम्य:
TypeVerb
Rootउप-सम्-गम्
FormAbsolutive (Gerund, -ya), Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अमृतत्वायfor immortality (liberation)
अमृतत्वाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootअमृतत्व
FormNeuter, Dative, Singular
कल्पतेis fit; becomes qualified
कल्पते:
TypeVerb
Rootकॢप्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)Ā
Ātman (the Self)A
Antakāla (time of death)A
Amṛtatva (immortality/liberation)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes