Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
बुद्धिह्हि व्यवसायेन लक्ष्यते नात्र संशय: । चिन्तन मनका और निश्चय बुद्धिका लक्षण है; क्योंकि मनुष्य इस जगतमें मनके द्वारा चिन्तन की हुई वस्तुओंका बुद्धिसे ही निश्चय करते हैं
buddhir hi vyavasāyena lakṣyate nātra saṁśayaḥ |
Wika ni Vāyu: “Nakikilala ang talino (buddhi) sa kapangyarihan nitong magpasya nang tiyak; dito’y walang alinlangan. Maaaring maglaro ang isip sa mga guniguni at posibilidad, ngunit ang talino ang siyang nagtatakda at naglalagda kung ano ang dapat tanggapin. Kaya ang katiyakan at matatag na pasiya ang mga palatandaang nagpapakilala sa talino.”
वायुदेव उवाच
The verse defines buddhi (intellect) by vyavasāya—firm determination and decisive ascertainment. Thoughts may arise in the mind, but the intellect is known by its capacity to conclude, choose, and settle on a course with clarity.
Vāyudeva is speaking in a didactic context, offering a definition of the inner faculties. He distinguishes the mind’s role in thinking from the intellect’s role in arriving at certainty, emphasizing discernment as a moral and practical guide.