Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
सनन््तापो रूपमायास: सुखदु:खे हिमातपौ । ऐश्वर्य विग्रह: संधिहेतुवादो5रति: क्षमा
sanantāpo rūpam āyāsaḥ sukhaduḥkhe himātapau | aiśvarya-vigrahaḥ sandhi-hetu-vādo 'ratiḥ kṣamā ||
Wika ni Vāyu-deva: “Walang humpay na pagdurusa, anyo ng katawan, pagsisikap, ligaya at pighati, lamig at init; pagtatalo sa kapangyarihan at ari-arian, mga pagtutunggali ng katuwiran hinggil sa mga sanhi ng kapayapaan at pagkakasundo; pagkadismaya, at gayundin ang pagtitiis—ito ang ilan sa mga kalagayan at disposisyong humuhubog sa buhay na may katawan.”
वायुदेव उवाच
The verse catalogs the dualities and pressures of embodied existence—pleasure/pain, cold/heat, toil, and the social turbulence of power and conflict—while highlighting kṣamā (forbearance) as a stabilizing ethical response amid inevitable agitation and dispute.
Vāyu-deva is speaking in a didactic mode, enumerating key experiences and tendencies that characterize worldly life and social interaction, including conflict over sovereignty and debates about making peace, thereby setting an ethical frame for how one should endure and respond.