अन्तर्वन-विद्यारण्योपमा
The Allegory of the Inner Forest of Knowledge
प्रज्ञावृक्षं मोक्षफलं शान्तिच्छायासमन्वितम् । ज्ञानाश्रयं तृप्तितोयमन्तःक्षेत्रज्रभास्करम्
prajñāvṛkṣaṃ mokṣaphalaṃ śānticchāyāsamanvitam | jñānāśrayaṃ tṛptitoyam antaḥkṣetrajña-bhāskaram ||
Wika ng brāhmaṇa: “May isang kamangha-manghang panloob na kakahuyan: ang punongkahoy nito ay karunungan, ang bunga nito ay paglaya, at nakalatag dito ang malamig na lilim ng kapayapaan. Ang kaalaman ang kanlungan nito, ang pagkakasiya ang tubig nito, at sa loob nito ay nagniningning ang araw ng Nakaaalam sa Bukirin (ang Sarili), na nagliliwanag sa lahat mula sa kalooban.”
ब्राह्मण उवाच
Inner liberation is portrayed as an organic growth: wisdom is the tree, peace is its shade, knowledge is the sustaining refuge, and contentment is the nourishing water; the Self (kṣetrajña) shines within like the sun, making true understanding possible.
A Brahmin speaker delivers a contemplative instruction using a forest/tree metaphor to describe the inner spiritual domain, emphasizing self-knowledge and tranquility as the path culminating in mokṣa.