Shloka 9
नारद-देवमत-संवादः
Nārada–Devamata Dialogue on Prāṇa, Apāna, and Udāna
Devanagari script
प्राणापानाविदं द्वन्द्भवाक् चोर्ध्व॑ च गच्छत: । व्यान: समानश्वैवोभौ तिर्यग् द्वन्द्धत्वमुच्यते
Transliteration
prāṇāpānāv idaṃ dvandvabhāvāc cordhvaṃ ca gacchataḥ | vyānaḥ samānaś caivobhau tiryag dvandvatvam ucyate ||
Translation
Sinabi ni Nārada: Ang Prāṇa at Apāna ay isang pares na magkasalungat; kumikilos sila sa magkaibang direksiyon—ang isa pataas, ang isa pababa. Gayundin, ang Vyāna at Samāna ay itinuturing ding isang dalawahan, gumagalaw nang pahalang at lumalaganap sa gitna. Sa gayon, ang mga lakas-buhay sa katawan ay nauunawaan bilang mga pares na nagbabalanse.
Word by Word
प्राणापानौprāṇa and apāna (the two vital airs)
प्राणापानौ:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण + अपान
FormMasculine, Nominative, Dual
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
द्वन्द्वम्a dvandva (pair/dual group)
द्वन्द्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वन्द्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गच्छतःthey go
गच्छतः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Third, Dual, Parasmaipada
व्यानःvyāna (vital air)
व्यानः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यान
FormMasculine, Nominative, Singular
समानःsamāna (vital air)
समानः:
Karta
TypeNoun
Rootसमान
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
उभौboth
उभौ:
Karta
TypePronoun
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
तिर्यक्horizontally/sideways
तिर्यक्:
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक्
द्वन्द्वत्वम्the state of being a dvandva/pair
द्वन्द्वत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वन्द्वत्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaP
PrāṇaA
ApānaV
VyānaS
SamānaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes