कुन्ती–व्याससंवादः
Kuntī–Vyāsa Dialogue on Durvāsā’s Boon and Karṇa’s Birth
राजन! तदनन्तर देवर्षि नारदजी धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरको आश्वासन देकर अभीष्ट स्थानको चले गये ।।
vaiśampāyana uvāca |
rājan! tadanantaraṃ devarṣi-nāradaḥ dharmātmā rājā yudhiṣṭhiram āśvāsya abhīṣṭa-sthānaṃ jagāma ||
evaṃ varṣāṇy atītāni dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ |
vanavāse tathā trīṇi nagare daśa pañca ca ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Hari! Pagkaraan niyon, ang banal na rishi na si Nārada—matwid sa dharma—ay umaliw kay Haring Yudhiṣṭhira at lumisan patungo sa pook na kanyang ninanais. Kaya’t lumipas ang mga taon para kay Dhṛtarāṣṭra na marunong: tatlong taon sa paninirahan sa gubat, at labinlimang taon sa lungsod. Nang mapatay ang kanyang mga anak sa larangan ng digmaan, patuloy siyang nagkaloob ng dāna (pagbibigay) para sa alaala at ikabubuti ng kanyang mga kaanak—mga kapatid sa angkan, kamag-anak, kaibigan, kasamahan, at mga umaasa sa kanya—upang harapin ang dalamhati sa pamamagitan ng tungkulin at pagkakawanggawa.”
वैशम्पायन उवाच
The verse frames post-war life as a moral response to loss: grief is met through dharma—consolation, disciplined passage of time, and sustained charity (dāna). It also highlights the transition from royal life to forest-retirement as a recognized ethical stage.
Nārada reassures Yudhiṣṭhira and then departs. The narration then summarizes Dhṛtarāṣṭra’s post-war years: fifteen years spent in the city and three years in forest-dwelling, during which he regularly gave gifts on behalf of his bereaved family and dependents.