Shloka 14
Vyāsa’s Boon-Offer and Dhṛtarāṣṭra’s Remorse in the Forest Assembly (आश्रमवासिक पर्व, अध्याय ३६)
गान्धारी तु जलाहारी कुन्ती मासोपवासिनी । संजय: षष्ठभूक्तेन वर्तयामास भारत
gāndhārī tu jalāhārī kuntī māsopavāsinī | sañjayaḥ ṣaṣṭhabhūktena vartayāmāsa bhārata ||
Wika ni Nārada: Si Gāndhārī ay namuhay na tubig lamang ang iniinom. Si Kuntī ay nag-ayuno nang isang buong buwan, at minsan lamang kumain matapos lumipas ang buwan. Si Sañjaya naman—O Bhārata—ay nabuhay sa pagkain sa ika-anim na pagitan: dalawang araw na pag-aayuno, at sa dapithapon ng ikatlong araw lamang siya kumakain. Ipinakikita ng talatang ito ang kanilang mahigpit na disiplina at sinadyang pagpipigil bilang tugong ayon sa dharma sa dalamhati, pagtalikod sa mundo, at buhay-gubat sa mga huling taon.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse presents tapas (austerity) as a disciplined, dharmic way of living in renunciation: restraint of appetite and endurance are shown as ethical practices that support detachment, inner steadiness, and acceptance in the aftermath of worldly loss.
Nārada reports the ascetic routines of the elders in the forest: Gāndhārī survives on water alone, Kuntī eats only after observing a month-long fast, and Sañjaya follows a strict cycle of fasting and then eating at a fixed interval (understood as after two days, on the third evening).