Shloka 16
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानम् — Dhṛtarāṣṭra’s Departure for Forest Life
“नरेश्वर! मैं अपनी सास कुन्तीदेवीका दर्शन कब करूँगी? क्या वे अबतक जीवित होंगी? यदि वे जीवित हों तो आज उनका दर्शन पाकर मुझे असीम प्रसन्नता होगी ।। एषा तेअस्तु मतिर्नित्यं धर्मे ते रमतां मनः । योअज्द्यत्वमस्मान् राजेन्द्र श्रेयसा योजयिष्यसि,'राजेन्द्र! आपकी बुद्धि सदा ऐसी ही बनी रहे। आपका मन धर्ममें ही रमता रहे; क्योंकि आज आप हमलोगोंको माता कुन्तीका दर्शन कराकर परम कल्याणकी भागिनी बनायेंगे
nareśvara! ahaṃ svāśrūṃ kuntīdevīṃ kadā darśayiṣye? kiṃ sā adyāpi jīvatī syāt? yadi jīvatī syāt, adya tasyā darśanena mama anantā prītiḥ syāt. eṣā te 'stu matir nityaṃ, dharme te ramatāṃ manaḥ; yo 'dya tvam asmān rājendra śreyasā yojayiṣyasi, mātaraṃ kuntīṃ darśayitvā.
“O hari! Kailan ko muling masisilayan ang aking biyenan, si Reyna Kuntī? Siya pa ba’y nabubuhay? Kung siya’y buhay pa, ang makita siya ngayong araw ay magpupuno sa akin ng ligayang walang hanggan. Nawa’y manatili sa iyo magpakailanman ang pasyang ito; nawa’y malugod ang iyong isip sa dharma. Sapagkat ngayong araw, O pinakadakila sa mga hari, ihahatid mo kami sa pinakamataas na kabutihan sa pagbibigay sa amin ng pagtanaw kay Inang Kuntī.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a ruler whose mind delights in dharma and who uses his power to bring others to śreyas (the higher good). Ethical kingship is shown not merely in command, but in facilitating auspicious, duty-filled encounters—especially honoring elders like Kuntī.
A speaker expresses longing to see Kuntī (addressed as mother-in-law) and asks whether she is still alive. The addressed king is blessed: may his resolve remain dharmic, because he is about to grant them the auspicious sight of Kuntī, bringing great joy and welfare.