Shloka 57
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
सा तथेति प्रतिश्रुत्य यातुधानी स्वरूपिणी । जगाम तद् वन यत्र विचेरुस्ते महर्षय:,राजाकी यह आज्ञा पाकर यातुधानीने “तथास्तु” कहकर इसे स्वीकार किया और जहाँ वे महर्षि विचरा करते थे, उस वनमें चली गयी
sā tatheti pratiśrutya yātudhānī svarūpiṇī | jagāma tad vana yatra vicerus te maharṣayaḥ ||
Sinabi ni Bhishma: “Nang makapangako siya ng ‘Gayon nga,’ ang yātudhānī—na kayang mag-anyong-iba ayon sa nais—ay nagtungo sa gubat na yaon, kung saan karaniwang naglalagalag ang mga dakilang rishi. Ipinakikita ng pangyayaring ito na ang salitang ipinangako ang siyang nagpapakilos sa gawa, at ang layuning dinadala sa saklaw ng mga pantas ay tiyak na sasailalim sa pagsusuri ng dharma at sa kaukulang bunga.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of a promise (pratiśruti): once assent is given—“tathā”—one is bound to act, and actions directed toward the realm of sages are especially subject to dharmic evaluation and resultant consequences.
A shape-shifting yātudhānī agrees to an instruction/request (“tathā iti”) and proceeds to the forest where great sages customarily roam, setting up the next development involving the ascetics’ domain.