Shloka 43
प्रतिग्रहभेदः — The Distinction between Giving and Accepting
Vṛṣādarbhī–Saptarṣi Dialogue
चाण्डालश्वपचौ वर्ज्यौ निवापे समुपस्थिते | काषायवासा: कुछ्ठी वा पतितो ब्रह्म॒हापि वा
bhīṣma uvāca | cāṇḍālaśvapacau varjyau nivāpe samupasthite | kāṣāyavāsāḥ kuṣṭhī vā patito brahmahāpi vā |
Wika ni Bhishma: Kapag dumating na ang oras ng pag-aalay ng mga bilog na kanin para sa yumao (piṇḍa), dapat ilayo sa pook na iyon ang Caṇḍāla at ang śvapaca (tagaluto ng aso). Gayundin, sa panahon ng śrāddha, itinatakda ng mga pantas na ang mga tulad ng nagtalikod-sa-mundo na nakasuot ng okrang kasuotan, ang may ketong, ang nalugmok sa wastong asal, at maging ang pumatay ng isang brāhmaṇa ay dapat alisin sa paligid—upang maisagawa ang ritwal nang walang sagabal at may nararapat na kadalisayan ayon sa tuntunin.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse states a dharmaśāstra-style rule for ancestral rites: when performing nivāpa/piṇḍa and śrāddha, certain persons considered ritually obstructive (by traditional norms) should be kept away so the rite proceeds with prescribed purity and focus.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including detailed conduct for śrāddha and offerings to ancestors. Here he specifies who should be excluded from the ritual space at the time of the offering.