Shloka 47
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
यथाग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति तन्नैव देवान् न पितृनुपैति । तथा दत्तं नर्तने गायने च यां चानृते दक्षिणामावृणोति
yathāgnau śānte ghṛtam ājuhoti tan naiva devān na pitṝn upaiti | tathā dattaṁ nartane gāyane ca yāṁ cānṛte dakṣiṇām āvṛṇoti ||
Wika ni Bhīṣma: “Kung paanong ang ghee na inihahandog sa apoy na matagal nang namatay ay hindi nakararating sa mga diyos ni sa mga ninuno, gayon din ang handog na ibinibigay para sa pagsasayaw at pag-awit, at ang bayad na dakṣiṇā na tinatanggap ng taong mapanlinlang—nagiging walang bunga. Ang gayong pagbibigay ay hindi nakapagpapasiyá sa nagbibigay at hindi rin tunay na nakapapakinabang sa tumatanggap; bagkus, kapahamakan ang idinudulot sa kapwa. Tunay nga, ang dakṣiṇā na kapintasan at mapanira ay maaari pang magpabagsak sa mga ninuno ng nagbibigay mula sa landas ng devayāna, ang banal na daan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A gift must be given in a proper context and to a worthy recipient; otherwise it becomes spiritually ineffective—like an offering poured into an extinguished fire—and can even generate harm for both giver and receiver, affecting ancestral welfare as well.
In Bhīṣma’s instruction on dharma (especially dāna and dakṣiṇā), he uses a ritual analogy: an oblation in a dead fire reaches neither gods nor ancestors; similarly, gifts directed to improper purposes or accepted by untruthful/unfit recipients are condemned as barren and destructive.