Śrāddha-pravṛtti-kathana and Varjya-dravya-nirdeśa
Origin and Prohibitions in Śrāddha
अपि न: स्वकुले जायाद् यो नो दद्यात्त्रयोदशीम् । मवासु सर्पि:संयुक्त पायसं दक्षिणायने
api naḥ svakule jāyād yo no dadyāt trayodaśīm | māsa-śarpiḥ-saṁyuktaṁ pāyasaṁ dakṣiṇāyane |
Wika ni Bhishma: “Nawa’y may ipanganak sa aming sariling angkan na mag-aalay para sa amin ng ritwal ng ikalabintatlong araw ng buwan—sa panahon ng paglalakbay ng araw sa timog—na magbibigay ng pāyasa na hinaluan ng ghee bilang handog.” Ganyan manabik ang mga Pitṛ: “May lilitaw kayang supling na, kapag tumapat ang wastong panahon at pagsasanib ng buwan, ay magpapakain sa amin sa pamamagitan ng itinakdang handog na ito?”
भीष्म उवाच
The verse underscores pitṛ-dharma: descendants sustain and honor ancestors through timely śrāddha-related gifts. Ethical emphasis falls on gratitude, continuity of family responsibility, and performing prescribed offerings with the right substance and season.
Bhīṣma, instructing on duties and gifts, voices the longing of the Pitṛs: they hope a worthy descendant will be born who will perform the Trayodaśī-related offering—pāyasa mixed with ghee—during Dakṣiṇāyana, thereby providing ritual nourishment and honor to the ancestors.