Shloka 41
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
विप्रवर! तदनन्तर तोतेने अग्निका पता बता दिया। फिर तो देवता शमीवृक्षकी ओर दौड़े। यह देख अग्निने तोतेको शाप दे दिया--'तू वाणीसे रहित हो जायगा” ।।
jihdām āvartayāmāsa tasyāpi hutabhuk tathā | dṛṣṭvā tu jvalanaṃ devāḥ śukam ūcur dayānvitāḥ ||
Sinabi ni Bhishma: “Pagkaraan nito, si Agni, ang tumatanggap at ‘kumakain’ ng mga handog, ay pinabaligtad din ang dila ng loro (kaya’t hindi na ito makapagsalita). Nang makita ang naglalagablab na apoy, ang mga diyos—na naantig ng habag—ay nagsalita sa loro.” Ipinapakita ng pangyayaring ito ang tensiyong moral sa pagitan ng pagsisiwalat ng katotohanang maaaring magpahamak sa iba at ng bunga ng parusang dulot ng galit; ang habag at pagpipigil ang inihaharap bilang mas mataas na tugon sa pinsala.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that anger and punitive impulses (even when provoked) can lead to disproportionate harm—here, the loss of speech—whereas compassion and restraint are portrayed as the nobler, dharmic response.
Agni (Hutabhuk) renders the parrot speechless by causing its tongue to retract; the gods, seeing the blazing fire and moved by pity, then speak to the parrot, indicating an intervention motivated by compassion.