Shloka 40
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूते: । गुर्वर्थ वा बालसंवृद्धये वा धेनुं दद्याद् देशकालेडविशिष्टे
vṛttiglāne sīdati cātimātraṃ kṛṣyarthaṃ vā homyahetoḥ prasūteḥ | gurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vā dhenuṃ dadyād deśakāle ’viśiṣṭe ||
Sabi ni Bhīṣma: Kahit walang natatanging kalagayan ng lugar o panahon, dapat magbigay ng bakang nagpapagatas bilang kawanggawa sa isang brāhmaṇa na humina ang kabuhayan at labis na nagdurusa. Gayundin, kahit sa karaniwang kalagayan, nararapat maghandog ng bakang nagbibigay-gatas kapag kailangan para sa pagsasaka, para sa mga sangkap ng mga ritwal na paghahandog, para sa pagpapalakas sa babaeng bagong panganak, para sa guru-dakṣiṇā (kabayaran sa guro), o para sa pagpapalaki ng isang bata.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that gifting a milch cow is a highly meritorious and socially sustaining form of dāna, recommended even in ordinary circumstances when it relieves severe livelihood distress or supports essential duties—farming, Vedic rites, postpartum care, guru-dakṣiṇā, and child-rearing.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of giving. Here he specifies practical situations where donating a milk-giving cow is appropriate and beneficial, emphasizing compassion and maintenance of household and ritual life.