Shloka 43
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
जिनका राजा धर्मको न जाननेवाला और नास्तिक होता है, वे लोग न तो सुखसे सोते हैं और न सुखसे जागते ही हैं; अपितु उस राजाके दुराचारसे सदैव उद्विग्न रहते है। ऐसे राजाके राज्यमें बहुधा योगक्षेम नहीं प्राप्त होते ।।
atha yeṣāṃ punaḥ prājño rājā bhavati dhārmikaḥ | sukhaṃ te pratibudhyante susukhaṃ prasvapanti ca ||
Wika ni Bhīṣma: “Kaya nga, kung ang hari ay hindi nakakikilala sa dharma at tumatanggi sa wastong pananampalataya, ang mga tao’y hindi masaya sa pagtulog at hindi rin masaya sa paggising; sa halip, dahil sa kanyang masamang asal ay lagi silang balisa. Sa kaharian ng gayong hari, madalas ay hindi nakakamtan ang yogakṣema—ang katiwasayan at kagalingan. Ngunit kung ang hari ay marunong at maka-dharma, ang mga tao’y natutulog nang payapa at nagigising nang payapa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s character directly shapes public well-being: when the king is wise and dharmic, society gains security and mental peace, symbolized by people sleeping and waking happily.
In Bhishma’s instruction on dharma and royal conduct, he contrasts the misery caused by an unrighteous ruler with the calm prosperity found under a prudent, righteous king.