Shloka 5
अन्नदान-प्रशंसा (Praise of the Gift of Food) | Annadāna-Praśaṃsā
भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! सम्पूर्ण प्राणियोंकों अभयदान देना
bhīṣma uvāca—yudhiṣṭhira! sarva-prāṇibhyo ’bhaya-dānaṃ, saṅkaṭa-kāle teṣāṃ prati anugrahaḥ, yācakāya iṣṭa-vastu-pradānaṃ, tṛṣārtaṃ jalaṃ yācamānaṃ pāyayituṃ ca—etad uttamaṃ dānam. yat tu dattvā dattam eva manyeta, yatra kvacid api mamatā-gandho na tiṣṭhet, tad dānaṃ śreṣṭham ucyate. bharata-śreṣṭha! tad eva dānaṃ dātāram anusarati. hiraṇya-dānaṃ go-dānaṃ pṛthivī-dānam eva ca—etāni vai pavitrāṇi, tārayanty api duṣkṛtam.
Wika ni Bhīṣma: “Yudhishthira, ang pinakamainam na handog ay ang magbigay ng kawalang-takot sa lahat ng nilalang—mahabag sa kanila sa oras ng panganib, ibigay sa namamalimos ang kanyang ninanais, at painumin ng tubig ang taong pinahihirapan ng uhaw kapag humihingi. At ang handog ay tinatawag na tunay na dakila kapag, matapos ibigay, ito’y itinuturing na ganap nang naibigay—na walang naiiwang bahid ng pag-aangkin. O pinakamahusay sa mga Bharata, ang gayong handog ay sumusunod sa nagbibigay. Bukod dito, ang pag-aalay ng ginto, ng mga baka, at ng lupa—ang tatlong ito’y mga handog na nagpapadalisay; kaya nilang itawid maging ang nagkasala mula sa (bunga ng) masasamang gawa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The highest charity is compassionate protection and relief—especially granting fearlessness, helping in crisis, fulfilling a worthy request, and giving water to the thirsty. A gift becomes ‘supreme’ when it is given without any lingering possessiveness; such giving spiritually accompanies and elevates the giver. Traditional major purifying gifts include gold, cows, and land.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising King Yudhishthira about the ethics of giving. He ranks forms of dāna, emphasizes inner renunciation (absence of mamatā) as the mark of superior charity, and then names three classical, highly meritorious gifts—gold, cows, and land.