Shloka 30
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
'ये इच्छा करते ही अपनी तपस्याकी शक्तिसे दूसरे लोकोंकी सृष्टि कर सकते हैं। इस पृथ्वीपर ब्राह्मण ही पवित्रवाक्, पवित्रबुद्धि और पवित्र कर्मवाले होते हैं ।।
bhīṣma uvāca | ye icchāṃ kṛtvā svatapasā śaktayā dvitīyān lokān sraṣṭuṃ śaknuvanti | iha pṛthivyāṃ brāhmaṇā eva pavitravāk pavitrabuddhayaḥ pavitrakarmāṇaś ca bhavanti || utsahed iha kṛtvaiva ko 'nyo vai cyavanād ṛte | brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ loke rājyaṃ hi sulabhaṃ naraiḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Yaong sa isang pasya lamang ay nakalilikha, sa kapangyarihan ng kanilang tapas, ng iba pang mga daigdig—ganyan sila. Sa ibabaw ng lupa, ang mga Brāhmaṇa lamang ang nakikilala sa kadalisayan ng pananalita, kadalisayan ng pag-unawa, at kadalisayan ng asal at gawa. Sino pa rito, maliban sa dakilang pantas na si Cyavana, ang makagagawa ng gayong dakilang gawain? Sapagkat sa mga tao, maaaring madaling makamtan ang paghahari, ngunit ang tunay na ‘pagiging Brāhmaṇa’—ang ganap na kagalingang espirituwal at moral—ay napakabihira sa daigdig.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma contrasts external power and status with inner qualification: sovereignty may be attainable, but authentic brāhmaṇya—purity in speech, thought, and action grounded in tapas and restraint—is rare and therefore more valuable.
In Bhishma’s instruction on dharma, he praises the extraordinary potency of ascetic discipline and cites the sage Cyavana as an exemplar of such capability, using this to emphasize the exceptional rarity of true Brahminhood compared to worldly rulership.