Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

च्यवन-कुशिक-संवादः

Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions

संस्कर्तु वर्णगोत्रं च मातृवर्णविनि श्चये । कानीनाध्यूढजौ वापि विज्ञेयौ पुत्र किल्बिषौ

saṁskartu varṇagotraṁ ca mātṛvarṇaviniścaye | kānīnādhyūḍhajau vāpi vijñeyau putra kilbiṣau ||

Sinabi ni Bhīṣma: “Anak, kapag malinaw nang natitiyak ang varṇa at gotra ng ina, sa pagsasagawa ng saṃskāra para sa bata ay dapat tanggapin ang mismong varṇa at gotra ng ina. Bukod dito, ang dalawang uri ng anak na tinatawag na kānīna at adhyūḍhaja ay dapat kilalaning mga supling na ‘may bahid’ sa katayuan.”

संस्कर्तुंto perform (the rite), to consecrate
संस्कर्तुं:
Karma
TypeVerb
Rootसंस्कृ (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), कर्तरि
वर्णcaste/class
वर्ण:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
गोत्रंclan/lineage
गोत्रं:
Karma
TypeNoun
Rootगोत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मातृवर्णविनिश्चयेin the determination of the mother's varna
मातृवर्णविनिश्चये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातृ-वर्ण-विनिश्चय
FormMasculine, Locative, Singular
कानीनa 'kānīna' son (born to an unmarried girl)
कानीन:
Karta
TypeNoun
Rootकानीन
FormMasculine, Nominative, Dual
अध्यूढजौan 'adhyūḍhaja' son (born of a woman married while pregnant)
अध्यूढजौ:
Karta
TypeNoun
Rootअध्यूढज
FormMasculine, Nominative, Dual
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विज्ञेयौare to be known/considered
विज्ञेयौ:
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formभविष्यत्कालिक-कर्तव्यता/विधेयार्थे (gerundive, -य), Masculine, Nominative, Dual, कर्मणि (to be known)
पुत्रsons
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Dual
किल्बिषौtainted/blameworthy (of sinful origin)
किल्बिषौ:
TypeAdjective
Rootकिल्बिष
FormMasculine, Nominative, Dual

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

If the mother’s varṇa and gotra are known with certainty, the child’s ritual identity for saṁskāras should follow the mother; and certain offspring categories (kānīna, adhyūḍhaja) are treated as carrying a juridical/ritual blemish in traditional dharma classifications.

In the Anuśāsana Parva’s dharma instruction, Bhīṣma is laying down rules about lineage and eligibility for rites, clarifying how to assign varṇa/gotra for a child and how specific types of birth are evaluated within the normative legal-ethical framework.