Shloka 13
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
नतासां रक्षणं शक््यं कर्तु पुंसां कथंचन
natāsāṃ rakṣaṇaṃ śakyaṃ kartuṃ puṃsāṃ kathaṃcana
Wika ni Bhishma: “Sa anumang paraan, hindi kayang ganap na maipagkaloob ng mga lalaki ang pag-iingat at pagprotekta sa mga taong sumuko na at inilagak ang sarili sa pangangalaga ng iba. Ipinahihiwatig ng pahayag na ito ang isang mabigat na katotohanang pang-etika: ang pagsisikap at mabuting hangarin ng tao ay madalas na hindi sapat upang tiyakin ang kaligtasan kapag ang isang tao’y lubos nang umaasa; kaya dapat kumilos nang may kababaang-loob, pagbabantay, at pananagutan, hindi sa labis na pagtitiwala sa sarili.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that guaranteeing the safety of those who surrender and become dependent is not fully within human control; therefore, one must avoid arrogance, recognize limits, and treat the duty of protection as a grave moral responsibility requiring constant care.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is speaking in a didactic mode, reflecting on the practical and ethical realities of protection and guardianship—especially the heavy burden incurred when others entrust their safety to someone.