Shloka 15
Adhyāya 39 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on attachment (saṅga) and relational restraint
अपि च ज्ञानसम्पन्न: सर्वान् वेदान् पितुर्गृहि । श्लाघमान इवाधीयादू ग्राम्य इत्येव त॑ विदु:
api ca jñāna-sampannaḥ sarvān vedān pitur gṛhe | ślāghamāna ivādhīyād grāmya ity eva taṃ viduḥ ||
Bukod pa rito, kahit ang isang tao ay may ganap na kaalaman at pag-aralan ang lahat ng Veda habang nananatili sa bahay ng kanyang ama—na wari’y karapat-dapat purihin—itinuturing pa rin siya ng mga pantas na isang “taong-bukid” lamang. Ang ipinahihiwatig na aral ay ito: ang tunay na kahusayan sa pagkatuto ng Veda ay nakaugnay sa disiplinadong pagkamag-aaral sa ilalim ng guro (guru), na nagtitiis ng hirap sa tahanan ng guro, at hindi sa maginhawang pag-aaral sa sariling bahay.
सोम उवाच
Educational Q&A
Vedic learning is not measured only by the amount studied, but by the disciplined mode of study: true refinement comes from brahmacarya under a guru, with humility and hardship, not from comfortable study at one’s parental home.
Soma states a social-ethical judgment about education: even a knowledgeable person who studies the Vedas at his father’s house is still labeled ‘grāmya’ by the learned, implying that proper training requires residence and service in the teacher’s household.