Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
गधी! तुझे कैसे मालूम हुआ कि मैं चाण्डाल हूँ? किस कर्मसे मेरा ब्राह्मणत्व नष्ट हुआ है? तू बड़ी समझदार है; अतः ये सारी बातें मुझे ठीक-ठीक बता” ।।
bhīṣma uvāca | gadhī! tvaṃ kathaṃ jānāsi yathāhaṃ cāṇḍālaḥ? kena karmaṇā mama brāhmaṇatvaṃ naṣṭam? tvaṃ mahābuddhiḥ; ata etat sarvaṃ mama yathāvat kathaya || gardabhy uvāca | brāhmaṇyāṃ vṛṣaleṇa tvaṃ mattāyāṃ nāpitena ha | jātas tvam asi cāṇḍālo brāhmaṇyaṃ tena te 'naśat ||
Sinabi ni Bhishma, “Gadhi! Paano mo nalaman na ako’y isang Caṇḍāla? Sa anong gawa nasira ang aking katayuang Brahmin? Marunong kang kumilatis—kaya sabihin mo sa akin ang lahat nang tumpak, ayon sa tunay na nangyari.” Sumagot ang babaeng asno, “Matanga, isinilang ka mula sa isang babaeng Brahmin na nalasing sa pagnanasa ng kabataan at naglihi sa isang barbero na Śūdra. Kaya ikaw ay Caṇḍāla, at sa paglabag ng iyong ina nagupo ang iyong pagka-Brahmin.”
भीष्म उवाच
The passage frames social identity and religious status as tied to conduct (karma) and sexual propriety as understood in classical dharma discourse, warning that transgressive acts are believed to bring lasting social and ethical consequences.
Bhishma questions the she-donkey about how she knows he is considered a Caṇḍāla and what deed caused the loss of Brahmin status; she answers by alleging an illicit conception—birth from a Brahmin woman by a Śūdra barber—presented as the reason for his classification.