Shloka 23
Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)
“विप्रवर! तुम पापपूर्ण आग्रह छोड़कर फिर अपनी बुद्धिसे विचार करो। सुदुर्मते! तुमने ऐसा पाप कर डाला है, जिससे यह यज्ञ ही निष्फल हो गया' ।।
vaiśampāyana uvāca | vipravara! tvaṁ pāpapūrṇam āgrahaṁ tyaktvā punaḥ svabuddhyā vicāraya | sudurmate! tvayā tādṛśaṁ pāpaṁ kṛtaṁ yena ayaṁ yajña eva niṣphalo jātaḥ || evam uktvā mahākrodhaḥ prāha śambhuṁ punar vacaḥ | prajñayā rahito duḥkhī nityabhīto vane-caraḥ | “tvam ekādaśa-sahasra-aṣṭa-śata-varṣāṇi jala-vāyu-rahitaḥ, anyapaśubhiḥ parityaktaḥ, kevalaṁ ruru-siṁhaiḥ sevitaḥ, yajñārha-na bhūta-vṛkṣa-bahule vipule vane buddhihīnaḥ duḥkhī sarvadā bhayabhītaḥ vane-caraḥ mahā-kleśa-magnaḥ krūra-svabhāvaḥ paśur bhaviṣyasi” ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O pinakamainam sa mga Brahmin, talikuran mo ang makasalanang katigasan ng loob at muling magnilay gamit ang sarili mong pag-unawa. O naliligaw ang isip, nakagawa ka ng kasalanang gayon kalaki na ang handog na yajña na ito ay naging walang bunga.” Pagkasabi nito sa matinding poot, muling hinarap ng nakatatanda si Śambhu (Śiva) at nagsalita habang nakatingin sa kanya: “Walang paghatol, miserable, at laging nanginginig sa takot, mamumuhay kang taga-gubat. Sa loob ng labing-isang libo’t walong daang taon, mananatili kang salat sa tubig at hangin, tinalikuran ng ibang nilalang, at tanging mga ruru at mga leon lamang ang makakasama mo, naninirahan sa malawak na gubat na siksik sa mga punong hindi nararapat sa yajña—walang isip, nagdadalamhati, palaging takot, lubog sa matinding paghihirap, at may malupit na likas, gaya ng isang hayop.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual action (yajña) is not merely technical; it depends on ethical restraint and right intention. Sinful obstinacy and wrongful conduct can nullify religious merit, and moral transgression brings proportionate consequences.
The speaker reports an elder, enraged, rebuking someone for sinful insistence that has rendered a sacrifice fruitless, and then pronouncing a long-term punitive fate: to live in a harsh forest condition, deprived and fearful, like a beast, with only wild animals as companions.