Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 11
विशेषेण च वक्ष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य लिड्ल्भत: । पज्चभूतशरीराणां सर्वेषां सदृशात्मनाम्
viśeṣeṇa ca vakṣyāmi cāturvarṇyasya lakṣaṇataḥ | pañcabhūtaśarīrāṇāṃ sarveṣāṃ sadṛśātmanām ||
Sabi ni Bhīṣma: “Ngayon ay ilalahad ko, sa natatanging paraan, ang mga palatandaang nagtatakda sa apat na varṇa. Ang katawan ng lahat—bagaman inuuri bilang brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra—ay hinubog mula sa iisang limang dakilang sangkap, at ang Sarili (Self) sa loob nila ay magkakatulad. Gayunman, itinakda ang mga pagkakaiba sa tungkuling panlupa at sa mga natatanging pananagutan, upang sa tapat na pagsunod sa sariling dharma, ang lahat ay muling makamit ang pagkakaisa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that all four varṇas share the same elemental bodily constitution and the same ātman; differences in prescribed duties are functional and ethical—meant to guide people through svadharma toward a higher unity.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues his discourse on dharma, announcing that he will describe the specific characteristics of the four varṇas while grounding the discussion in the shared nature of body (pañcabhūta) and Self (ātman).