Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 50
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
२१५७ कालयोगी--कालको भी योगबलसे जीतनेवाले
bahubhūto bahudharaḥ svarbhānur amito gatiḥ | nṛtyapriyo nityanarto nartakaḥ sarvalālasaḥ ||
Wika ni Vāyu: “Siya ang Kāla-yogī—ang dumadaig sa Panahon sa lakas ng yoga—ang may dakilang tinig. Siya’y ganap sa lahat ng hangarin, at may apat na landas upang marating siya: yoga ng kaalaman, yoga ng debosyon, yoga ng gawa, at aṣṭāṅga-yoga. Gumagalaw siya sa gabi, kasama ng mga preta at kasama ng mga bhūta—siya ang Maheshvara, higit na dakila kaysa sa mga panginoon ng mga daigdig. Siya’y nagiging marami bagaman iisa, at pinanghahawakan ang maraming anyo at nilalang. Siya si Svarbhānu; di-masukat siya, at siya ang sukdulang hantungan na maaabot ng mga deboto at ng mga kaluluwang pinalaya. Iniibig niya ang sayaw—ang walang hanggang mananayaw—na sumasayaw at nagpapasayaw sa iba, at ang kanyang pag-ibig ay umaabot sa lahat.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises Śiva as simultaneously one and many, infinite and yet approachable as the highest spiritual goal (gati). It frames devotion as a path to the supreme refuge, while portraying the divine as dynamic—ever-active, moving the cosmos like a dancer who also makes others dance.
Vāyu is speaking in a hymn-like passage that enumerates Mahādeva’s names and qualities. This verse continues the litany of epithets, emphasizing Śiva’s cosmic manifestations, his boundlessness, and his role as the ultimate destination for devotees and liberated beings.