Shloka 105
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दम: । अपराजित: सर्वसहो नियन्ता नियमोडयम:
dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ | aparājitaḥ sarvasaho niyantā aniyamo 'yamaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Siya ang may hawak ng busog at Siya rin ang agham ng pana; Siya ang pamalong pamparusa, ang tagapagdisiplina, at ang disiplina mismo. Di matatalo ng kaaway, may lakas na tiisin ang lahat, Siya ang tagapamahalang naglalagay sa mga nilalang sa kani-kanilang tungkulin—ngunit Siya’y di nakagapos sa alinmang tuntunin, di mapasasailalim sa panlabas na pagpigil, ang lubos na malayang Pinakamataas.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True authority combines martial competence (dhanurdhara, dhanurveda) with ethical governance: punishment (daṇḍa) is meant to discipline and reform (dama), the ruler must be resilient (sarvasaha) and invincible in resolve (aparājita), and the highest sovereignty is self-governed—answerable to no coercive power (aniyama, ayama).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising an exemplary figure through a chain of epithets, portraying the ideal upholder of order: a master archer and a just disciplinarian who regulates society while remaining supremely independent.