Shloka 103
अर्णुर्बृहत्कृश: स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् । अधृतः स्वधृत: स्वास्य: प्राग्वंशो वंशवर्धन:
aṇur bṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛn nirguṇo mahān | adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṁśo vaṁśavardhanaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Siya’y higit na masinsin kaysa sa pinakamasinsin, at siya rin ang pinakalawak; lubhang payat at magaan, at gayon din lubhang malaki at mabigat. Taglay Niya ang lahat ng katangian, ngunit lampas Siya sa tatlong guṇa; dakila dahil sa di-mapapantayang kapangyarihan, kamahalan, at kaalaman. Walang sumusuporta sa Kanya, ngunit Siya’y nakatindig sa Kanyang sarili; maningning at marikit ang mukha. Siya ang unang ninuno bago ang lahat ng ninuno, at ang nagpapalago ng mga angkan—nagbubukas ng pag-iral na sunod-sunod ng daigdig at nag-iingat ng pagpapatuloy ng mga dinastiya.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological paradox: the Supreme both pervades the realm of qualities (as their bearer) and yet transcends them (nirguṇa). He is simultaneously subtle and vast, unsupported by anything yet self-established—teaching that ultimate reality is not limited by ordinary categories and is the ground of cosmic order and lineage.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and praise of the Supreme. Here he recites epithets describing the Lord’s nature—cosmic, ethical, and metaphysical—within the broader devotional and didactic discourse.