Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 59
भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival
सच शेषो विचरते परया वै मुदा युतः । अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुन्धराम्,वे भगवान् शेष बड़े आनन्दके साथ सर्वत्र विचरते हैं और अपने विशाल शरीरसे पृथिवीको आलिंगनपाशमें बाँधकर पाताललोकमें निवास करते हैं
sa ca śeṣo vicarate parayā vai mudā yutaḥ | antarvasati bhogena parirabhya vasundharām ||
Wika ni Īśvara: “Ang banal na Śeṣa ay gumagala sa lahat ng dako, puspos ng sukdulang kagalakan. Nakapulupot bilang dakilang ahas, nananahan siya sa daigdig sa ilalim, niyayakap ang Daigdig sa lawak ng kanyang katawan.”
ईश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse presents a model of power aligned with dharma: the cosmic serpent Śeṣa supports and safeguards the Earth, suggesting that true greatness sustains order and protection rather than causing harm.
Īśvara describes Śeṣa/Ananta as joyfully roaming and, in his serpent form, residing in Pātāla while encircling and holding the Earth—an image of the universe being upheld by divine agencies.