Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 70
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
इनमें भी सदा स्वाध्यायशील होना ब्राह्मणका मुख्य धर्म है, यज्ञ करना सनातन धर्म है और अपनी शक्तिके अनुसार विधिपूर्वक दान देना उसके लिये प्रशस्त धर्म है ।।
śrīmaheśvara uvāca | imeṣu api sadā svādhyāyaśīlo bhavituṃ brāhmaṇasya mukhyo dharmaḥ | yajñaṃ kartum sanātano dharmaḥ | svaśaktyā yathāvidhi dānaṃ dātuṃ tasya praśasto dharmaḥ || śamas tūparamo dharmaḥ pravṛttaḥ satsu nityaśaḥ | gṛhasthānāṃ viśuddhānāṃ dharmasya nicayo mahān ||
Wika ni Śrī Maheśvara: “Sa mga tungkuling ito, ang palagiang pagtalima sa svādhyāya—ang walang patid na pag-aaral ng banal na kaalaman—ang pangunahing dharma ng isang Brahmana. Ang pagsasagawa ng yajña ay walang hanggang tungkulin, at ang pagbibigay ng kaloob—ayon sa kakayahan at sa wastong paraan—ay kapuri-puring dharma para sa kanya. Ngunit ang pagpipigil-sa-sarili (śama), ang pagtalikod sa lahat ng bagay na inaasam ng pandama, ang siyang pinakamataas na dharma; ito’y laging matatagpuan sa mga mabubuti. Sa pagsasagawa nito, ang mga maybahay na dalisay ang isip ay nagkakamit ng malaking naipong kabutihan at katuwiran.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse ranks duties: for a brāhmaṇa, sacred study (svādhyāya), sacrifice (yajña), and charity (dāna) are praised, but above all stands śama—deep self-restraint and withdrawal from sense-objects—which yields the greatest store of dharma even for householders.
Śrī Maheśvara is instructing about dharma, specifying key obligations and then elevating inner discipline (śama) as the supreme principle that undergirds and perfects outward religious acts.