Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 17
अध्याय १३२ — कर्मणा मनसा वाचा: स्वर्गमार्गः तथा आयुर्विपाकः
Adhyāya 132 — The path to heaven through deed, mind, and speech; karmic results for lifespan
जगदग्निरुवाच यो यजेदश्वमेधेन वाजपेयशतेन ह । अवाक्शिरा वा लम्बेत सत्र॑ वा स्फीतमाहरेत्
Jamadagnir uvāca: yo yajed aśvamedhena vājapeya-śatena ha | avāk-śirā vā lambeta satraṁ vā sphītam āharet | kintu yasya hṛdayaṁ na śuddhaṁ sa pāpī niścayaṁ narakaṁ gacchati | yato yajñaḥ satyaṁ ca hṛdaya-śuddhiś ca trayaḥ samāḥ (tathāpi hṛdaya-śuddhiḥ śreṣṭhā) ||
Sinabi ni Jamadagni: “Kahit magsagawa ang isang tao ng handog na Aśvamedha, o ng sandaang ritong Vājapeya; kahit magtiis siya ng mabagsik na pag-aayuno at pagpapakasakit—nakabitin sa puno na nakayuko ang ulo—o magtatag ng masaganang satra (mahabang pagtitipong panghandog), subalit kung hindi dalisay ang kanyang puso, ang makasalanang iyon ay tiyak na mapupunta sa impiyerno. Sapagkat ang handog, ang katotohanan, at ang kadalisayan ng puso ay magkakapantay ang halaga—ngunit ang kadalisayan ng puso ang pinakadakila.”
धौग्य उवाच
Educational Q&A
External religious achievements—grand sacrifices or severe austerities—do not redeem a person whose inner disposition is impure. Moral purification of the heart is presented as the highest religious value, even above ritual performance, and it is inseparable from truthfulness.
A sage (Jamadagni) delivers an instruction in the Anuśāsana Parva, contrasting prestigious Vedic rites and harsh ascetic practices with the decisive criterion of spiritual worth: purity of heart. The statement functions as ethical counsel, warning that ritual without inner integrity leads to downfall.