Shloka 48
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
तपोधनो! मनुष्य जिस प्रकार बिना किसी संशयके यज्ञका फल पाता है, वह सब पूर्णरूपसे बताऊँगा, सुनो ।।
Bhīṣma uvāca: Tapodhana! manuṣyaḥ yathā vinā saṁśayena yajñasya phalaṁ prāpnoti, tat sarvaṁ pūrṇarūpeṇa vakṣyāmi—śṛṇu. Pauṣamāsasya śukle vai yadā yujyeta Rohiṇī, tena nakṣatrayogena ākāśaśayano bhavet.
Sabi ni Bhīṣma: “O mga mayaman sa pag-aayuno at pagninilay, makinig: ipaliliwanag ko nang buo kung paano natatamo ng tao ang bunga ng yajña nang walang alinlangan. Sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Pauṣa, kapag nagkatugma ang mansiyong-lunar na Rohiṇī, sa gabing iyon ay dapat matulog sa ilalim ng bukás na langit. Sa pagtalima sa panatang ito nang may kalinisan at pananampalatayang nakatuon, nakakamit ang kabutihang-loob na katumbas ng isang dakilang paghahandog.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined observances aligned with sacred time—performed with purity, faith, and concentration—can yield merit comparable to major sacrifices, showing that inner sincerity and right practice can substitute for costly ritual.
In Anuśāsana Parva, Bhishma continues instructing on dharma and religious observances; here he prescribes a specific time-bound vow in the month of Pauṣa when Rohiṇī is conjoined, stating that sleeping under the open sky on that night grants great sacrificial merit.