Shloka 36
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुख: । यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा
gajacchāyāyāṃ pūrvasyāṃ kutape dakṣiṇāmukhaḥ | yadā bhādrapade māsi bhavate bahule maghā |
Sinabi ni Viśvāmitra: “O mga diyos, pakinggan ninyo ang lubhang lihim na aral tungkol sa dharma. Kapag sa buwan ng Bhādrapada, sa madilim na kalahati ng buwan, lumitaw ang bituing Maghā, kung gayon ang taong nakaharap sa timog, na nakatayo sa mapalad na oras na ‘kutapa’—kapag ang anino ng elepante ay bumabagsak patungong silangan—at nagkakaloob ng pinakamainam na pagkain bilang handog para sa mga Pitṛ, ay sinasabing nagkakamit ng malawak na bunga: sa iisang handog na iyon, dapat maunawaan na para bang nagsagawa siya ng dakilang śrāddha para sa mga Pitṛ sa mundong ito sa loob ng labintatlong taon.”
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that properly timed and intentioned charity—especially the gift of good food dedicated to the Pitṛs—can yield exceptionally large merit. It emphasizes dharma as disciplined giving aligned with sacred time (nakṣatra, fortnight, and muhūrta) and correct ritual orientation.
Viśvāmitra addresses the gods and reveals a confidential rule about ancestral rites: under a specific calendrical configuration (Bhādrapada, dark fortnight, Maghā) and at the kutapa time, a person facing south and standing where an elephant’s shadow falls eastward should give food as an offering for the Pitṛs; the act is praised as equivalent to sustaining a great śrāddha for thirteen years.